1.GİRİŞ
Dünya genelinde tırmanan jeopolitik gerilimler, iklim değişiklikleri, iktisadi eşitsizlikler ve bölgesel krizler, küresel göç dinamiklerini her geçen gün daha karmaşık ve çok aktörlü bir yapıya dönüştürmektedir. 2024 yılı verileri ışığında uluslararası göçmen sayısının 304 milyona ulaşması (Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal İşler Departmanı, 2024), devletlerin sınır güvenliği, düzenli göç iş ve işlemleri, uluslararası koruma mekanizmaları ve toplumsal uyum politikalarında radikal yeniliklere gitmesini zorunlu kılmıştır.
Göç olgusu, temelde ulusal sınırların geçilmesi esasına dayanır (Perruchoud & Redpath, 2013, s. 35; Castles vd., 2022, s. 442). Türk mevzuatı açısından 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) uyarınca göç; yabancıların yasal yollarla ülkeye giriş, kalış ve çıkışını kapsayan düzenli göç; yasa dışı yollarla giriş, kalış, çıkış ve izinsiz çalışmayı ifade eden düzensiz göç ile uluslararasi koruma rejimini kapsar (YUKK, 2013, md. 3). Göçün asli öznesi olan yabancı ise “Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişi” olarak tanımlanmaktadır (YUKK, 2013, md. 3/1; Çelikel & Öztekin Gelgel, 2022, s. 16). Vatansızlar, sığınmacılar, mülteciler, Mavi ve Turkuaz Kart sahipleri ile diplomatik unsurlar bu hukuki tanım kapsamındadır (Soylu, 2017b, s. 5).
OECD raporlarına göre kamu sektöründe yapay zekâ kullanımına odaklanan akademik çalışmalar literatürün yalnızca %3,5’ini oluşturmaktadır (Berryhill vd., 2019, s. 24). Ancak devletler, kamu hizmetlerinin sunumu, veri analitiği ve karar alma hızının artırılması maksadıyla yapay zekâ yatırımlarına ivme kazandırmıştır (OECD, 2023, s. 12; Berryhill vd., 2019, s. 3). Göç yönetimi; operasyonel düzeyde düzenli göç, düzensiz göç, uluslararası koruma, uyum ve iletişim, sınır yönetimi ve kurumsal kapasite olmak üzere altı ana temada yürütülmektedir (Göç İdaresi Başkanlığı, 2024, ss. 50-51). Klasik istatistiksel metotların (Kale Yazılım, 2019; TÜİK, 2024) ötesine geçilerek büyük veri ve yapay zekâ entegrasyonunun sağlanması, kamu idarelerine stratejik üstünlük vadetmektedir.
TEMEL KAVRAMSAL İLLÜSTRASYON: GÖÇ EKOSISTEMI VE DIJITALLEŞME
Göç yönetiminde dijitalleşme; entegrasyon, erişilebilirlik, bilgi aktarımı, karar verme ve güvenlik-kontrol boyutlarında işlev görür (Karataş, 2024, s. 385). Yapay zekâ modelleri, rutin idari yükü kamu personelinin üzerinden alarak insan kaynağının daha nitelikli değerlendirme alanlarına kaydırılmasına olanak tanır.
Deniz HASIRCI – SvS Yazarı
Yazının tamamını BURADAN okuyabilirsiniz.
