2011’de başlayan Suriye iç savaşı, sadece ülke içindeki dengeleri değil, tüm bölgeyi etkileyen bir sürece dönüşmüştür. Devlet otoritesinin zayıflamasıyla birlikte sahada birçok silahlı grup ortaya çıkmıştır. Bu süreçte PKK’nın Suriye kolu olan PYD/YPG özellikle Kuzey Suriye’de faaliyet göstermiştir. Örgütün Suriye’deki alan kazanımına sadece askeri bir gelişme olarak bakamayız. Bu durum aynı zamanda siyasi ve stratejik bir dönüşüm sürecidir. Bunların yanında, Suriye sahası bölgesel güçlerin rekabet ettiği bir bölge haline gelmiştir.
1980’li yıllardan itibaren PKK ve Suriye’deki Baas yönetimi arasında bir ilişki vardır. Bu ilişki özellikle 2011 sonrası yeni bir boyut kazanmıştır. Türkiye’nin Suriye’de muhalif grupları desteklemesi, rejimin kuzey bölgelerde farklı bir güvenlik stratejisi izlemesine yol açmıştır. Böylelikle rejim güçleri bazı Kürt yoğunluklu bölgelerden çekilmiş ve ortaya çıkan boşluk YPG tarafından dolduruldu. Ayn el Arab, Kamışlı ve Afrin gibi kentlerde sağlanan bu fiili kontrol örgütün Suriye’de ilk kez doğrudan toprak hakimiyeti kurmasının önünü açmıştır. Böylece PYD/YPG yalnızca silahlı bir yapı olmaktan çıkmıştır. Artık alan yöneten bir aktöre dönüşmüştür. (Can Acun, Kutluhan Görücü, PKK/YPG’nin Suriye’de Devlet Hayali, SETA, 2023)
PKK/PYD’nin alan kontrolü sağlamasını yalnızca yerel bir güç kazanımı olarak değerlendirmemeliyiz. Türkiye ile uzun bir sınır hattına sahip olan bu bölge, örgüt için önemli bir alan haline gelmiştir. Özellikle sınır hattında kurulan fiili kontrol, örgüte hareket alanı sağlamaktadır. Bu durum Türkiye açısından doğrudan bir güvenlik riski üretiyor. Dolayısıyla PYD/YPG’nin alan kazanımı yalnızca yerel bir gelişme değil, bölgesel güvenlik boyutu olan bir süreçtir.
2011’de Suriye’de iç savaş başlayınca PYD için ciddi bir fırsat ortaya çıktı. Devlet otoritesi zayıflayınca özellikle kuzey bölgelerinde bir boşluk oluştu ve PYD bu boşluğu doldurmaya yöneldi. Örgütün amacı sadece askeri olarak var olmak değildi, burada kalıcı bir güç olarak kalmak istiyordu. PYD’nin kontrol ettiği bölgelerde Suriye’nin önemli petrol sahaları bulunuyordu. Özellikle Deyrizor çevresindeki enerji kaynakları örgüte ekonomik anlamda ciddi avantaj sağladı. Petrol bölgelerini kontrol etmek, örgüte gelir elde etme imkânı verdi.
Örgüt bu bölgelerde vergi topladı, güvenlik birimleri oluşturdu ve kendi yönetim sistemini uygulamaya başladı. Böylece sadece silahlı bir yapı değil, bir otorite gibi hareket etmeye başladı. ABD’nin verdiği destek, PYD’yi daha da güçlendirdi. Yani PYD’nin Suriye’de alan kazanmaya çalışması, uzun vadede özerk bir yönetim kurma hedefiyle de bağlantılıdır. Kısacası örgüt, hem stratejik konum hem ekonomik kaynak hem de siyasi meşruiyet elde etmek için Suriye’de kalıcı olmaya çalışmaktadır.
Suriye’de yaşanan bu gelişmeler yalnızca PYD ile sınırlı değildir. İsrail’in de kendince hesapları vardır. Özellikle Süveyda bölgesinde yaşanan Dürzi meselesi, İsrail’in vekil aktörler üzerinden Suriye’de etkili olma çabalarını gösteriyor. Tel Aviv, güçlü ve birleşik bir Suriye yerine parçalanmış, zayıf ve sürekli iç krizlerle meşgul bir yapıyı tercih ediyor. Yani İsrail, Suriye’deki gelişmeleri kendi güvenlik hesapları doğrultusunda şekillendirmeye çalışıyor. (Can Acun, Kutluhan Görücü, Yeni Suriye’de Güvenlik: Yapılanma ve Tehditler, SETA, 2025)
Sonuç olarak, Suriye’deki iç savaş, PKK/PYD’nin hem askeri hemde siyasi olarak alan kazanmasına fırsat sağlamıştır. Bununla beraber İsrail gibi dış aktörlerde kendi çıkarları doğrultusunda Suriye’de etkili olmaya çalışmaktadır. Tüm bu olanlar Suriye’yi sadece iç savaşın değil, aynı zamanda bölgesel güçlerin rekabet alanı haline getirmiştir.
KAYNAKÇA:
https://media.setav.org/tr/dosya/2017/01/pkk-nin-kuzey-suriye-orgutlenmesi-pyd-ypg.pdf
https://www.fokusplus.com/odak/turkiyenin-suriye-politikasi-guvenli-bolgenin-gelecegi
https://www.setav.org/rapor-pkk-ypgnin-suriyede-devlet-hayali
file:///C:/Users/elift/Downloads/T%C3%BCrkad-3-2025-23-44+(1).pdf
https://www.setav.org/yeni-suriyede-guvenlik-yapilanma-ve-tehditler
https://www.fokusplus.com/yazarlar/veysel-kurt/suveyda-krizinin-anatomisi
Elif Nur TÜKENMEZ – SvS Stajyeri
