ÖZET
Batı Afrika’da Sahel kuşağının stratejik merkezinde yer alan Burkina Faso, 2016 yılından itibaren devletin egemenlik sınırlarını, kurumsal kapasitesini, mülki idare varlığını ve geleneksel askerî doktrinlerini temelden sarsan derin bir gayrinizami harp (GNH) krizinin merkez üssü hâline gelmiştir. Ülkedeki güvenlik mimarisinin çöküşü; münferit terör eylemlerinin ötesinde, El-Kaide’nin bölgesel şemsiye yapılanması Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin (JNIM) ve DEAŞ’ın Sahel Vilayeti (ISGS) gibi küresel cihatçı ağların uyguladığı kademeli alan hâkimiyeti, lojistik hatları felç etme ve yıpratma savaşı stratejileriyle açıklanmaktadır. Nizami ordunun (FAB) akışkan, ağ merkezli ve asimetrik tehdit yapılarına karşı kuvvet çarpanı üretememesi ve sivil nüfusu koruyamaması, ordunun sahadaki operasyonel performansının siyasi meşruiyet üretme kapasitesini aşındırmıştır. Bu operasyonel ikilem, 2022 yılında art arda gerçekleşen iki askerî müdahaleye (Damiba ve Traoré darbeleri) zemin hazırlamış; Yüzbaşı İbrahim Traoré liderliğinde Fransız neokolonyalizmine karşı anti-kolonyal ve egemenlik yanlısı 2. Bağımsızlık Dönemi söylemiyle radikal bir askerî ve politik doktrin dönüşümü başlatılmıştır.
Bu makale; Burkina Faso Silahlı Kuvvetleri’nin karşı karşıya kaldığı asimetrik tehditlerin evrimini, personelin niteliksel yetersizliğini aşmak amacıyla hayata geçirilen Vatan Savunması Gönüllüleri (VDP) merkezli sivil seferberlik modelinin harbin hukuki ve insani boyutundaki ikilemlerini incelemektedir. Ayrıca Fransa’nın askerî varlığını sonlandırmasıyla doğan stratejik vakumun Rusya’nın Afrika Kolordusu ve Türkiye’nin SİHA (Bayraktar TB2 ve Akıncı TİHA) diplomasisi odaklı savunma sanayii iş birlikleriyle doldurulmasını, Sahel Devletleri İttifakı (AES) üzerinden gelişen vekâlet savaşı dinamiklerini ve taktiksel saha kazanımlarının sürdürülebilir stratejik istikrara dönüştürülmesindeki doktrinel engelleri bütüncül bir yaklaşımla analiz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Burkina Faso, Sahel Kuşağı, Asimetrik Harp, Gayrinizami Harp, SİHA Diplomasisi, Vatan Savunması Gönüllüleri (VDP), İbrahim Traoré, Afrika Kolordusu, Sahel Devletleri İttifakı (AES).
Şevval DURAK – Askerî Tarih/ GEOINT Araştırmacısı
Yazının tamamını BURADAN okuyabilirsiniz.
