Afrika Boynuzu, son yıllarda bölgesel krizlerin ötesinde, farklı devletlerin siyasi, ekonomik ve güvenlik çıkarlarının kesiştiği önemli bir jeopolitik alan haline gelmiştir. Etiyopya, Somali, Somaliland ve Sudan’da yaşanan gelişmeler birbirinden bağımsız değildir. Kızıldeniz, Aden Körfezi ve Babülmendep Boğazı’na yakınlık ise bölgedeki gelişmelerin küresel ticaret ve deniz güvenliği açısından önemini artırmaktadır. CSIS’in değerlendirmesine göre Etiyopya’daki iç çatışmalar, Somali’deki istikrarsızlık ve Sudan’daki savaş, Afrika Boynuzu’nda birbirini etkileyen daha geniş bir güvenlik ortamı oluşturmaktadır.
Bu ortamda Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), bölgedeki etkili dış aktörler arasında yer almaktadır. Ancak iki ülkenin Afrika Boynuzu’ndaki politikalarını yalnızca birbirleriyle rekabet eden iki aktör üzerinden değerlendirmek yeterli değildir. Türkiye’nin yaklaşımında diplomasi, savunma sanayii, askeri eğitim, ekonomik ilişkiler ve devlet kurumlarıyla doğrudan kurulan ilişkiler öne çıkarken BAE’nin bölgesel etkisinde limanlar, lojistik, yatırımlar ve güvenlik bağlantıları daha görünür durumdadır.
Bu nedenle Etiyopya’daki güç rekabetini anlamak için yalnızca Türkiye ve BAE’nin ne yaptığına değil, Etiyopya’nın neden stratejik hale geldiğine ve bu ülkenin Somali, Somaliland, Sudan ve Kızıldeniz ile nasıl bağlantı kurduğuna bakmak gerekir.
Etiyopya’nın Denize Erişim Arayışı
Etiyopya’nın bölgesel konumunu anlamanın en önemli noktalarından biri denize erişim meselesidir. Eritre’nin 1993 yılında bağımsızlığını kazanmasının ardından denize kıyısı kalmayan Etiyopya, dış ticaretinde büyük ölçüde Cibuti’ye bağımlı hale gelmiştir. SETA’nın değerlendirmesine göre Etiyopya’nın denize çıkış arayışı uzun süredir devam eden stratejik bir mesele olup Cibuti’ye olan ekonomik ve lojistik bağımlılığın azaltılması Addis Ababa açısından önem taşımaktadır.
Buradaki mesele yalnızca bir limana ulaşmak değildir. Etiyopya, nüfusu ve ekonomik büyüklüğü nedeniyle yüksek miktarda dış ticaret gerçekleştiren bir ülkedir. Bu ticaretin büyük ölçüde tek bir güzergâha bağlı olması, ülkeyi ekonomik ve siyasi açıdan kırılgan hale getirebilmektedir. Bu nedenle Etiyopya’nın alternatif deniz güzergâhları araması hem ekonomik hem de stratejik bir ihtiyaçtır.
Zeynep Aybike ÇELİK – SvS Stajyeri
Yazının tamamını BURADAN okuyabilirsiniz.
