Doğu Türkistan, Sincan Özerk Bölgesi olarak adlandırılan, Orta Asya’da bulunan yaklaşık 1,6 milyon kilometrekarelik geniş bir alandan oluşur ve yüz ölçümü Türkiye’nin iki katı kadardır. Türkistan ismi Farsça kökenlidir ve Türklerin yaşadığı yer anlamına gelir.
Uzak Doğu ile Avrupa ve Asya’yı, Sibirya ile Güney Asya’yı bağlayan yolların kavşağında olan Doğu Türkistan, jeopolitik yeri ve sahip olduğu zengin petrol, doğalgaz, kömür ve uranyum rezervleri gibi yeraltı kaynakları ile sadece bölgesel değil uluslararası güçlerin de dikkatini üzerine çekmiştir. Günümüzde ise doğu-batı enerji ulaşımı açısından stratejik bir öneme sahip olan Uygur Bölgesi, Çin’in Kuşak-Yol Projesi’ni hayata geçirebilmesi için bağlantı noktası konumundadır.
II. Dünya Savaşı’ndan sonra 1949’da Mao Zedong önderliğinde Maoculuk’a (Çin milliyetçiliği ve komünizm karışımı ideoloji) dayalı Çin Halk Cumhuriyeti kurulmuş ve tarım ekonomisine dayalı kapalı bir ekonomik sistem benimsenmişti. Sovyet Rusya ile arasını açan Mao, Çin içerisinde Sovyet yanlısı komünistleri bitirmek ve Çin’e özgü bir komünizm hareketini yükseltmek için “Kültür Devrimi” adıyla bir harekete girişti.
1991 yılında Sovyet Rusya’nın dağılmasının Çin’i tekrar isyanlara sürüklemesinden korkan Maoist yöneticiler, güvenlik politikalarını genişletmeye ve etnik azınlıklara tanıdığı özel hakları önemli oranda sınırlandırmaya başladılar. Ateizm’i yaymak için daha da baskı uygulayan Çin, diğer dini topluluklar üzerinde bunu kısmi olarak başarmasına rağmen, Müslümanlar üzerinde etkisinin oldukça zayıf kalmasından dolayı “İslâm’ı sosyalistleştirme” programı uygulamaya başladı. İslâm’ın “dış unsurların boyunduruğundan” arındırılacağı bahanesini öne süren Çin, “Eğitim Kampı” adı altında Doğu Türkistanlıları “toplama kampları”na aldı.
Çin’in kimlikleri unutturmak için Doğu Türkistan’da yüz binlerce Uygur’un tutulduğu eğitim kamplarını seneler içerisinde daha da genişletti. Uydu görüntülerinde kamplardaki inşaat çalışmalarının hız kesmeden devam ettiği gözlenmektedir.
Mahmut Sami BARUTÇU – SvS Stajyeri
Yazının tamamı için:
